18 april 2026 Debatochtend
Heleen van de Velde
Op uitnodiging van Reinder de Jager en Fokko Oldenhuis verzamelden zich twaalf mensen in het Kerkenheem te Noorddijk. ‘Een prachtige dag en een prachtige plek om met elkaar in debat te gaan, geïnspireerd door Gods mooie schepping’, zo verwoordde bij aankomst een van de deelnemers het gebeuren.
Een primeur voor TVG. Het waren cursisten die hadden deelgenomen aan Themacollege 1 “Wie schreef de bijbel”. Onder leiding van dagvoorzitter Freerk Jan Berghuis ging de ochtend van start. Het bijzondere was dat de twee inleiders cursisten van TVG zijn. Iedere inleiding duurde 15 minuten.
Eerst komt Harold van Dijk, doctor in de filosofie aan de Rijksuniversiteit Groningen aan het woord. Hij gaat in op de geschiedenis van de hermeneutiek en op de raakvlakken tussen (filosofische) hermeneutiek en het lezen van de Bijbel. Hermeneutiek is de theorie, leer en kunst van het interpreteren en verstaan van teksten, cultuuruitingen en handelingen. Het richt zich op het begrijpen van de betekenis, vaak door de context en intentie van de auteur te analyseren. Het helpt verborgen betekenissen in teksten (religie, recht, literatuur) te ontsluiten. Deze kunst werd voor het eerst geïntroduceerd door de filosoof Schleiermacher in de 18e eeuw..
Het gaat te ver om in dit korte bestek in te gaan op de inhoud van de lezing, bovendien was het geheel toch wel op een hoog academisch niveau, maar de essentie was volgens mij, een Bijbeltekst lezen is een dialoog tussen de lezer en de tekst.
Daarna gaan we met elkaar in gesprek.
Na een korte pauze gaat Fokko Oldenhuis, hoogleraar Religie en Recht aan de RUG, in op de vraag of een verwantschap bestaat tussen de manier waarop juristen (wet)teksten uitleggen en predikanten Bijbelteksten en kerkordes uitleggen.
Aan de hand van een aantal casussen licht hij toe dat de rechter tot een oordeel komt niet door de letter van de wet te hanteren, maar de intentie daarvan te duiden. In die zin is er een overeenkomst met het lezen van de Bijbelse teksten.
Na dit boeiende betoog, dat door de wekker na 15 minuten werd onderbroken gaan we over in gesprek, waar vooraf werd de vraag gesteld: Hoe lees je de Bijbel?: Als een openbaring van God of een door mensen geschreven tekst, al dan niet geïnspireerd door God.
Daar werd verschillend op geantwoord. Een greep uit hetgeen naar voren kwam:
- Ik wil een getuige van Jezus zijn. Misschien neem ik alles wel veel te letterlijk, maar is de keerzijde dan niet: aan alles twijfelen?
- Absolute interpretatie bestaat niet, de belijdenis is gestold in de tijd
- De bijbel is verkondiging, maar wie verkondigt?
- In de verhalen vind je stof om eigenschappen van God te ervaren, maar ze zijn ook multi-interpretabel
- Mijn kinderen gaan niet meer naar de kerk, ze vinden de kerkmensen huichelaars, hoe ga je daarmee om?
- Ik worstel met de verhalen over het Beloofde Land. Als ik de situatie in Israël en Palestina zie. Hoe interpreteer ik dat? Is het Beloofde Land wel een geografische plek?
- Ik wil de taal begrijpen, nadenken, nuances duidelijk krijgen
- Ik ben grootgebracht met de vloek van de letterlijkheid. Bij TVG is dat wel op zijn kop gezet. Maar voor mij geldt: blijf bewogen en sta op.
- Ik heb moeite met de verdeeldheid: ik zou graag alle kerken bij elkaar zien met Pasen.
Na deze boeiende gedachtewisseling had Reinder een prima lunch klaarstaan. Het was een hele mooie ochtend. Veel dank aan de organisatoren! Zeker voor herhaling vatbaar.