IK ZIE JOU
Jetske Knol
en al googelend kwam ik terecht bij TVG Groningen. Ik had nog nooit van TVG gehoord maar het cursusaanbod sprak me aan en ik koos voor het themacollege met de intrigerende titel ‘Ethiek, zorg voor de ziel’ (een thema dat in de huidige, roerige tijd vol geweld en liefdeloosheid mijns inziens dringend aandacht verdient).
Mijn keuze bleek een schot in de roos. Docent Henk van der Spoel wist ons (8 cursisten) elke avond opnieuw te boeien met een levendig aanbod aan lesstof in de vorm van anekdotes, bijbelverhalen, gedichten en videofragmenten – waarbij betekenisvolle filosofen als Buber, Levinas, Kant en Ahrendt de revue passeerden. De openhartige uitwisseling tussen docent en cursisten brachten de onderwerpen dicht bij onszelf.
Wat is me bijgebleven?
Dat ethiek (zielswaarden, moraal, geweten) een levend en beweeglijk ‘organisme’ is dat te allen tijde verbonden is aan het verleden: we voelen, denken en doen vanuit waar we vandaan komen.
Dat zielszorg essentieel is voor ons menszijn. Hoe beter we voor onze ziel zorgen, hoe beter onze keuzes. Reflectie is en blijft daarbij onontbeerlijk: ”We komen alleen vooruit als we achterom kijken”.
Hoe ziet een juiste keuze er dan uit? We hebben tijdens de colleges uitgebreid stil gestaan bij goed & kwaad met als eye-opener de visie van Hannah Arendt over ‘het banale kwaad’: niet de duivel of de diabolische figuur is het ware kwaad, maar de onwetende, onvermogende mens zonder zelfreflectie. De ‘nobody’ en meelopers zonder ruggengraat die geen verantwoording voor zichzelf durven of willen nemen. Hoe herkenbaar in de huidige samenleving!
In de vijfde en laatste les eindigden we heel dicht bij onszelf: wat betekent vergeven in ons eigen leven? Vergeven is ”onontbeerlijk” in menselijke relaties en begint met het erkennen en serieus nemen van het aangerichte leed. De bevrijding ligt vervolgens in het maken van onderscheid tussen daad en dader. ”De dader is meer dan de daad. We kunnen de dader vergeven, echter daarmee wordt zijn of haar (mis)daad niet kleiner.
We ontvingen van Henk een indrukwekkende afbeelding van het beeld Atlas* gemaakt door kunstenares Lotta Blokker: over de mens die zijn eigen onvermogen meezeult.
Hoe herkenbaar! De afbeelding heeft als ankertje een prominent plaatsje gekregen op mijn boekenplank.
Menig cursist vond het jammer dat de cursus afgelopen was: een mooi compliment aan de wijsheid en kunde van onze docent Henk!